GOVISEC
Ana sayfa / Blog / ISO 31000 Nedir? Kurumsal Risk Yönetimi Rehberi
Blog

ISO 31000 Nedir? Kurumsal Risk Yönetimi Rehberi

ISO 31000, her türlü kuruluşun risklerini yönetmesi için ilkeler, çerçeve ve süreç sunan uluslararası rehber standarttır. İlkeleri, risk yönetimi süreci, COSO ile farkı ve Türkiye'de riskin erken saptanması yükümlülüğü.

O
ORHAN ŞAHİN Yayın: 2026-10-30
LinkedIn

ISO 31000 nedir?

ISO 31000, kuruluşların büyüklüğünden ve sektöründen bağımsız olarak risklerini yönetmeleri için ilkeler, bir çerçeve ve bir süreç tanımlayan uluslararası standarttır. Güncel sürümü ISO 31000:2018'dir. ISO 31000'e göre risk, belirsizliğin hedefler üzerindeki etkisidir; bu etki olumsuz olabileceği gibi olumlu da olabilir.

ISO 31000 bir şartlar standardı değil, rehber standarttır. Bu nedenle ISO 27001 veya ISO 22301 gibi yönetim sistemi belgelendirmesine konu olmaz; kuruluşlar risk yönetimi uygulamalarını bu rehbere göre tasarlar ve değerlendirir.

ISO 31000'in sekiz ilkesi

İlkelerin amacı değerin yaratılması ve korunmasıdır. Etkin bir risk yönetimi

  • Entegredir: kuruluşun tüm faaliyetlerinin parçasıdır.
  • Yapılandırılmış ve kapsamlıdır: tutarlı ve karşılaştırılabilir sonuç verir.
  • Kuruma uyarlanmıştır: kuruluşun bağlamına ve hedeflerine göre tasarlanır.
  • Kapsayıcıdır: paydaşların zamanında ve uygun biçimde katılımını sağlar.
  • Dinamiktir: iç ve dış bağlam değiştikçe riskler de değişir.
  • Mevcut en iyi bilgiye dayanır: geçmiş ve güncel veriler ile gelecek beklentileri kullanır, sınırlarını da dikkate alır.
  • İnsan ve kültür faktörlerini dikkate alır.
  • Sürekli iyileştirilir: öğrenme ve deneyimle gelişir.

Risk yönetimi çerçevesi

Çerçevenin merkezinde liderlik ve taahhüt yer alır. Üst yönetim; risk yönetiminin kuruluşa entegrasyonunu, çerçevenin tasarımını, uygulanmasını, değerlendirilmesini ve iyileştirilmesini sahiplenir. Rol ve sorumluluklar, kaynaklar ve iletişim düzenlemeleri bu çerçevede belirlenir.

Risk yönetimi süreci

  • İletişim ve danışma: sürecin tüm aşamalarında paydaşlarla bilgi paylaşımı.
  • Kapsam, bağlam ve kriterler: sürecin kapsamı, iç ve dış bağlam ile riskin hangi düzeyde kabul edilebilir olduğunu belirleyen kriterler.
  • Risk değerlendirmesi: risklerin tanımlanması, analizi (olasılık, sonuç, mevcut kontroller) ve değerlendirilmesi (kriterlerle karşılaştırma).
  • Risk işleme: seçeneklerin belirlenmesi ve uygulanması.
  • İzleme ve gözden geçirme: sürecin ve sonuçlarının düzenli takibi.
  • Kayıt ve raporlama: sonuçların belgelenmesi ve karar vericilere raporlanması.

Risk işleme seçenekleri

ISO 31000'e göre seçenekler birbirini dışlamaz ve birlikte kullanılabilir: riske yol açan faaliyetten kaçınmak, bir fırsatı değerlendirmek için riski üstlenmek veya artırmak, risk kaynağını ortadan kaldırmak, olasılığı değiştirmek, sonuçları değiştirmek, riski paylaşmak (ör. sözleşme veya sigorta) ve bilinçli bir kararla riski kabul etmek.

ISO 31000, COSO ERM ve ISO 27005 arasındaki fark

  • ISO 31000:2018: her tür risk için genel ilkeler, çerçeve ve süreç sunar; kısa ve uyarlanabilir bir rehberdir.
  • COSO ERM (2017): "Strateji ve Performansla Entegrasyon" başlıklı çerçeve; beş bileşen ve 20 ilke üzerinden risk yönetimini strateji belirleme ve performans yönetimiyle ilişkilendirir; iç kontrol ve finansal raporlama dünyasında yaygındır.
  • ISO/IEC 27005: bilgi güvenliği risklerine odaklanır ve ISO 31000 ile uyumlu bir yaklaşım izler; ISO 27001'in risk değerlendirmesi şartlarını uygulamaya yardımcı olur.
  • IEC 31010:2019: risk değerlendirme tekniklerini (ör. olasılık-sonuç matrisi, papyon analizi, senaryo analizi) anlatan tamamlayıcı standarttır.

Türkiye'de riskin erken saptanması yükümlülüğü

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 378. maddesine göre pay senetleri borsada işlem gören şirketlerde yönetim kurulu, şirketin varlığını, gelişmesini ve devamını tehlikeye düşüren sebeplerin erken teşhisi ve riskin yönetilmesi için uzman bir komite kurmakla yükümlüdür. Diğer şirketlerde bu komite, denetçinin gerekli görüp yönetim kuruluna yazılı olarak bildirmesi halinde kurulur. Komite yönetim kuruluna iki ayda bir rapor verir. ISO 31000, bu komitenin işleteceği risk yönetimi sürecini tasarlamak için yaygın bir referanstır.

Kurumsal risk yönetimi nasıl kurulur?

  • 1. Risk politikası ve kriterler: kuruluşun hangi düzeyde riski kabul edebileceği yönetimce belirlenir.
  • 2. Roller: yönetim kurulu, risk komitesi, risk sahipleri ve iç denetim arasındaki görev dağılımı; bu ayrımda IIA'nın Üç Hat Modeli (2020) sık kullanılır.
  • 3. Risk envanteri: stratejik, operasyonel, finansal, uyum ve siber riskler ortak bir kayıtta toplanır.
  • 4. Analiz ve değerlendirme: riskler ortak kriterlerle puanlanır ve önceliklendirilir.
  • 5. İşleme planları: her önemli risk için sorumlu, aksiyon ve tarih belirlenir.
  • 6. İzleme: anahtar risk göstergeleri (KRİ) ile risklerin seyri takip edilir.
  • 7. Raporlama: sonuçlar düzenli olarak üst yönetime ve yönetim kuruluna sunulur.

Bilgi güvenliği, iş sürekliliği, tedarikçi ve uyum risklerinin tek bir çerçevede yönetilmesi için: Yönetişim, Risk ve Uyum (GRC) Danışmanlığı. GRC kavramı için: GRC nedir?

SSS

Sık sorulan sorular

01ISO 31000 nedir?

ISO 31000, her tür ve büyüklükteki kuruluşun risklerini yönetmesi için ilkeler, çerçeve ve süreç sunan uluslararası rehber standarttır. Güncel sürümü ISO 31000:2018'dir.

02ISO 31000 belgesi alınabilir mi?

ISO 31000 bir şartlar standardı değil, rehber standarttır; bu nedenle ISO 27001 veya ISO 22301 gibi yönetim sistemi belgelendirmesine konu olmaz. Kuruluşlar risk yönetimi uygulamalarını bu rehbere göre tasarlar ve değerlendirir.

03ISO 31000 ile COSO ERM arasındaki fark nedir?

ISO 31000 her tür risk için kısa ve uyarlanabilir bir ilkeler, çerçeve ve süreç rehberidir. COSO ERM (2017) ise beş bileşen ve 20 ilkeyle risk yönetimini strateji ve performans yönetimine bağlayan, iç kontrol dünyasında yaygın bir çerçevedir.

04Riskin erken saptanması komitesi zorunlu mu?

TTK madde 378'e göre pay senetleri borsada işlem gören şirketlerde zorunludur. Diğer şirketlerde denetçinin gerekli görüp yönetim kuruluna yazılı olarak bildirmesi halinde kurulur. Komite yönetim kuruluna iki ayda bir rapor verir.

05ISO 31000 ile ISO 27005 arasındaki ilişki nedir?

ISO/IEC 27005, bilgi güvenliği riskleri için ISO 31000 ile uyumlu bir risk yönetimi yaklaşımı sunar ve ISO 27001'in risk değerlendirmesi şartlarını uygulamaya yardımcı olur.

Bu yazıyı paylaşınLinkedInXE-posta
İletişim

Bu konuda desteğe mi ihtiyacınız var?

Kurumunuzun durumuna göre yol haritasını birlikte çıkaralım.

Teklif Al

İhtiyacınızı kısaca yazın; uzman ekibimiz size dönsün.